Krioablacja endometriozy ściany jamy brzusznej
Endometrioza ściany jamy brzusznej to ognisko endometriozy w tkankach powłok brzusznych, najczęściej w bliźnie po cesarskim cięciu. Może powodować wyczuwalny guzek i ból nasilający się podczas miesiączki. Krioablacja pozwala zniszczyć zmianę przezskórnie, bez jej chirurgicznego wycinania.
Wskazania
Endometrioza ściany brzucha najczęściej rozwija się w bliźnie po cesarskim cięciu lub innej operacji. Może powodować wyczuwalny guzek i ból, często nasilający się podczas miesiączki.
Krioablacja jest małoinwazyjną alternatywą dla chirurgicznego wycięcia zmiany. Można ją rozważyć m.in. wtedy, gdy pacjentka chce uniknąć operacji, zmiana nawróciła po wcześniejszym leczeniu albo jej wycięcie mogłoby pozostawić większy ubytek w powłokach brzusznych. Po rozległej resekcji chirurgicznej niekiedy potrzebna jest rekonstrukcja ściany brzucha, czasem z użyciem siatki; krioablacja typowo nie wiąże się z tego typu powikłaniami.
Przygotowanie do zabiegu
Przed kwalifikacją lekarz ocenia objawy i badania obrazowe. USG i rezonans magnetyczny pomagają potwierdzić rozpoznanie, określić rozmiar i położenie guzka oraz zaplanować bezpieczny dostęp.
Jeśli obraz lub objawy są nietypowe, lekarz może zalecić biopsję przed zabiegiem, aby potwierdzić rozpoznanie i wykluczyć inne przyczyny guzka. Przed kwalifikacją należy też zgłosić ciążę lub jej możliwość, zaburzenia krzepnięcia i przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych.
Przebieg
Lekarz wprowadza jedną lub kilka cienkich igieł do guzka przez niewielkie wkłucia, pod kontrolą tomografii komputerowej oraz USG. Na końcu igieł wytwarza jest bardzo niska temperatura, która niszczy guzek z niewielkim marginesem bezpieczeństwa wokół niego. Tomografia komputerowa pozwala na precyzyjne zobrazowanie powstającej kuli lodu. Dzięki temu można kontrolować obszar leczenia oraz chronić sąsiednie struktury.
Zabieg może być wykonany w znieczuleniu miejscowym z sedacją albo w znieczuleniu ogólnym — zależnie od położenia i rozległości zmiany oraz planu leczenia.
Wyniki
Opublikowane badania wskazują na wyraźne zmniejszenie bólu po krioablacji. W poszczególnych seriach całkowite ustąpienie bólu zgłaszano u 80–100% pacjentek. Metaanaliza czterech badań wykazała średni spadek bólu o około 6 punktów w skali 0–10 oraz zadowolenie z leczenia u około 93% pacjentek.
U wielu pacjentek zmniejszenie bólu jest zauważalne już w pierwszym miesiącu. W kolejnych tygodniach poprawa może się pogłębiać, a leczony guzek stopniowo zmniejsza się w badaniach obrazowych.
Ryzyko i rekonwalescencja
Po zabiegu może wystąpić przejściowy ból, obrzęk, krwiak lub zmiana czucia skóry w okolicy wkłucia. W metaanalizie zdarzenia niepożądane odnotowano u około 5,5% pacjentek; większość była łagodna. Poważne powikłania opisywano rzadko.
Pacjentki wracają do domu tego samego dnia, ale część pozostaje na obserwacji przez noc. Przejściowy ból lub obrzęk po samym zabiegu stopniowo ustępuje. Zalecenia po krioablacji i termin kontroli ustala lekarz.
Informacje praktyczne
Krioablację wykonuje zespół lekarzy, radiologów interwencyjnych:
dr hab. n. med. Grzegorz Rosiak i dr n. med. Krzysztof Milczarek
Zabiegi te nie są jeszcze refundowane przez NFZ, można je wykonać wyłącznie komercyjnie.
Więcej informacji:
Luxmed Onkologia, św. Wincentego 103, Warszawa
tel. 609 210 636
Wybrane piśmiennictwo
- Bachoura R. i wsp. Percutaneous cryoablation of abdominal wall endometriosis: An analysis of 38 patients. Diagnostic and Interventional Imaging. 2024;105(9):319–325. DOI: 10.1016/j.diii.2024.02.010
- Marcelin C. i wsp. Long-term outcomes after percutaneous cryoablation of abdominal wall endometriosis. European Radiology. 2024;34:6407–6415. DOI: 10.1007/s00330-024-10689-5
- Kaça do Carmo R. i wsp. Percutaneous cryoablation therapy for abdominal wall endometriosis: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Radiology. 2025;98(1167):345–353. DOI: 10.1093/bjr/tqaf009
- Bodard S. i wsp. Percutaneous cryoablation of abdominal wall endometriosis: a systematic literature review of safety and efficacy. Insights into Imaging. 2024;15:282. DOI: 10.1186/s13244-024-01823-4
- Razakamanantsoa L. i wsp. Surgical and Percutaneous Image-Guided Therapies of Abdominal Wall Endometriosis: A Systematic Review of Current Evidence. Journal of Minimally Invasive Gynecology. 2024. DOI: 10.1016/j.jmig.2024.06.007
- Welch B.T. i wsp. Percutaneous cryoablation of abdominal wall endometriosis: the Mayo Clinic approach. Abdominal Radiology. 2020;45(6):1813–1817. DOI: 10.1007/s00261-019-02379-4
Becker C.M. i wsp. ESHRE guideline: endometriosis. Human Reproduction Open. 2022;2022(2):hoac009. DOI: 10.1093/hropen/hoac009